IJsland, Groenland en Spitsbergen


Een unieke poolreis per expeditieschip naar het noordelijk Arctisch gebied, één van de koudste gebieden op aarde. Je ziet walvissen in het water, walrussen, robben en zeehonden op de stranden en vele vogelsoorten die de kliffen bevolken. Met wat geluk zien we een ijsbeer. De zuidkust van Groenland bestaat uit immense fjorden vele duizenden jaren geleden uitgeschuurd door het landijs.

Over de Foto's
Normaal zijn mijn foto's vrij beschikbaar volgens Creative Commons CC BY. Omdat ik deze keer ook gebruik maak van foto's van reisgenoten gelden iets andere regels. Als een foto van een medereiziger afkomstig is, zal ik dat vermelden in het onderschrift. In dat geval berust het copyright niet bij mij, en kan ik dus ook geen toestemming geven om de foto's opnieuw te gebruiken.

De route

Ik heb deze reis gemaakt met Sawadee, en dan specifiek deze reis

Het gebied rond spitsbergen is niet het hele jaar te bevaren. Mijn reis begint op 21 augustus. Omdat de boot, die een belangrijk deel uitmaakt van de reis, heen en weer vaart, begint de reis beurtelings in Reykjavik (IJsland) en in Longyearbyen (Spitsbergen). In mijn geval is het Reykyavik.

De vlucht naar Reykjavik verloopt via Oslo, met een overstaptijd van 4 uur. Voldoende dus om iets te eten. Eenmaal op IJsland ga ik met de bus, en een kleinere taxibus naar het hotel.

Het is warm op IJsland Te warm voor de dikke jas die ik heb meegenomen, dus loop ik te sjouwen met een grote rugzak, en klein dag-rugzakje en een dikke jas. Achteraf was een rolkoffer toch handiger geweest. Het is overigens 2 uur vroeger dan in Nederland , zodat ik een lange avond heb. Het blijft lang licht en warm. Tegen 21:00 schijnt de zon nog volop. Gelukkig heeft de hotelkamer een verduisteringsgordijn.

IJsland

Een land dat volledig is opgebouwd door een opstuwende zeebodem en vulkaanuitbarstingen.

We vertrekken pas 's middags naar de boot. Ik heb een paar uur om iets van Reykjavik te zien. De temperatuur is behoorlijk gedaald, en het is zachtjes gaan regenen. Ideaal voor een bezoek aan het nationaal museum, waar de geschiedenis van IJsland wordt getoond van de eerste Vikingen tot de huidige tijd. IJsland heeft een roerige tijd gekend, met gevechten tussen diverse groeperingen, en uiteraard heftige vulkaanuitbarstingen. De heftigste uitbarsting was de Laki die duurde van 1783-1874. De giftige gassen van die uitbarsting hebben tienduizenden doden tot gevolg gehad in heel Europa. Ziekten zoals mazelen en pokken hebben een geheel ander verloop gehad op IJsland, in vergelijking de rest van de wereld. Door de geïsoleerde ligging en de lage temperaturen konden ziekten zich moeilijker verspreiden. Keerzijde was dat de mensen daardoor ook minder weerstand konden opbouwen, waardoor de ziektes veel langer bleven rondwaren.

Tegen het eind van de middag verlaat onze boot, de Sergey Vavilov, de haven. We krijgen allemaal en welkomstdrankje, waarbij we gelijk instructies krijgen hoe om te gaan met onze reddingsvesten, en waar ze te vinden zijn. Er zal dezelfde dag nog een oefening worden gehouden, waarbij we na een alarmsignaal iets warms moeten aantrekken en met reddingsvest moeten melden bij de reddingsboten. Voor mijn gevoel loopt het een beetje rommelig. Iedereen loopt elkaar een beetje in de weg. Het personeel is echter vrij tevreden over het verloop. Ze raden ons alleen aan om ons de volgende keer warmer te kleden.
De reddingsboot

Met behulp van een loods worden we de haven van Vestmannaeyjar binnengeloodst. Vroeger was de haven 800 meter breed, maar na de vulkaanuitbarsting van 1973 is dat nog maar 120 m. De haven is omgeven door steile kliffen die pas 10.000 jaar geleden uit zee zijn opgestuwd. Na het ontbijt maken we een bustoer over Heimey. In 1973 is bij een uitbarsting de vulkaan Eldfell ontstaan. Hierbij is een groot aantal huizen vernietigd, en was het dorp wekenlang in de ban van asregens.

We gaan wandelen op de vulkaan, of eigenlijk één van de vulkanen, want het hele gebied is vulkanisch, en overal zie je hoge en minder hoge vulkanische vormen. De bergen zijn zwart met hier en daar rode ijzerhoudende en gele, zwavelhoudende gedeelten. We bezoeken het stadje Eldheimar, dat in 1973 het zwaarst werd getroffen. Het wordt ook wel het Pompeï van het noorden genoemd. Verscheidene huizen zijn bedolven onder de lava. Wonderbaarlijk genoeg is er slechts één dode gevallen. Dankzij het slechte weer van de vorige dag was de vissersvloot niet uitgevaren, zodat een maximaal aantal schepen beschikbaar was voor de evacuatie. De eerste boten vertrokken een halfuur na het begin van de eruptie.
Wandelen op de Eldfell
In het getroffen dorp

Het eiland heeft een grote kolonie papegaaiduikers, die we kunnen bezoeken. Het weer is slechter geworden, en ze hebben zich gevestigd op een gedeelte van het eiland waar het altijd hard waait. Dat maakt dat het niet meevalt om de vogels van een afstandje te fotograferen.

's middags zijn er een tweetal wandelingen waar je aan mee kunt doen. Een van 2 uur en een zwaardere naar de top van de vulkaan. Het is inmiddels harder gaan regenen, en vanuit de patrijspoort kan ik zien dat de regen bijna onder een hoek van 45 graden valt. Dat gecombineerd met een buitentemperatuur van 9 graden maken de wandelingen toch minder aantrekkelijk. Ik besluit om gewoon aan boord te blijven en wat te lezen. De mensen die wel de wandeling hebben gedaan zijn doorweekt teruggekomen. Sommige hebben de reis naar de top van de vulkaan niet voltooid, omdat het toch te zwaar werd. Degene die het wel is gelukt waren zeer te spreken over het uitzicht en de vogelkolonies waar men vlak bij kan komen.

Papegaaiduikers (foto Peter Lush)
Als we de haven verlaten en de oversteek naar Groenland maken doen zich de eerste gevallen van zeeziekte voor.

Tabletten innemen heeft dan al geen zin meer. Het enige dat nog helpt is een injectie van de scheepsdokter.

We varen langs de zuidrand van IJsland, en zitten net 's ochtends koffie te drinken als er melding is van een walvis. Hij zwemt op een afstand van een paar honderd meter. De walvis zelf komt nauwelijks boven water uit, maar je ziet hem wel uitademen waarbij water omhoog wordt gesproeid. Er zijn twee verplichte lezingen. Een over hoe je in de zodiacs (grote rubberboten) moet stappen, en een over hoe we ons aan land behoren te gedragen en over onze veiligheid. Zo mogen we uiteraard niet op planten gaan staat, niets achterlaten en niets doen wat een aanval van een ijsbeer zou kunnen uitlokken. IJsberen zullen we (hopelijk) zien vanaf de boot, of vanuit de zodiacs. Aan land zijn ijsberen te gevaarlijk.

Het weer knapt aardig op. Rond het middaguur kun je zelfs zonder jas buiten zitten, mits je een beetje uit de wind blijft. Er zijn twee lezingen: een over het leven van de zeevogels, en een over de Inuit. Ik heb alleen de de lezing over de vogels bijgewoond. Het werd al van tevoren gezegd: een lezing met lichtbeelden op een schip is een behoorlijke aanslag op je evenwichtsgevoel. Als je last krijgt van zeeziekte moet je gewoon weglopen. Ik heb dat laatste bijna gedaan, mede omdat de lezing minder interessant werd toen beelden van een groot aantal vogels werden getoond. Terug aan dek probeerde ik wat foto's te maken van de meevliegende zeevogels, maar dat valt niet mee. Toch staan we met een hele rij te fotograferen.

We zijn in de nacht van dinsdag op woensdag de poolcirkel overgestoken, en varen nu officieel in het arctische gebied. Het is ook een stuk kouder, maar dat heeft natuurlijk niet zoveel met de poolcirkel te maken. We steken vandaag de straat van Denemarken over. Het vertier bestaat hoofdzakelijk uit lezingen, lezen en goed uitkijken naar zeedieren. Als er iets wordt waargenomen wordt dat over de intercom omgeroepen. Er zijn ook nog andere activiteiten mogelijk aan boord, zoals een sauna en een sportschool.

Meevliegende vogel (foto Zhongze Liu)

Het is 2 graden buiten als we een paar dolfijnen zien die met de boot mee zwemmen. Later wordt ook nog een walvis waargenomen.

Tegen het eind van de dag begint het mistig te worden. Gelukkig heeft het schip radar en GPS. Tegen de tijd dat ik ga slapen is de buitentemperatuur gedaald tot 0.2 graden en verschijnen de eerste klompen ijs op zee. Morgen zijn we bij Groenland